Nghiên cứu khoa học và tổ chức hội thi KHKT cho học trò trung học

Cô giáo như mẹ hiền. Ảnh: Minh Hằng Là một loại hình lao động đặc biệt, là một sân chơi có ích cho thế hệ trẻ, đòi hỏi sự ham, sáng tạo, nhiệt thành, hứng của thầy và trò. Cuộc thi về Khoa học và Kỹ thuật là dịp để học trò thực hiện nghiên cứu khoa học trong độ tuổi và cấp học phổ thông, đồng thời thúc đẩy việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường phổ biến, đào tạo những học trò có năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, biết giải quyết tốt những vấn đề thực tại của cuộc sống. Tỉnh Quảng Trị đã tổ chức khởi động sớm và rộng rãi đến các trường học trong toàn tỉnh để học sinh các trường Trung học trên toàn tỉnh có thời cơ tham dự Hội thi. Các dài đã hưởng ứng một cách sôi nổi, Ban giám hiệu các trường khôn xiết quan hoài và tạo mọi điều kiện để học trò có thể thực hiện ý tưởng của mình. Học trò rất nô nức và đam mê tìm tòi nghiên cứu. Hàng ngũ thầy tâm huyết, nồng nhiệt và ham học hỏi với quyết tâm cao, luôn luôn vì học trò thân yêu. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học là một hoạt động quá mới mẻ đối với học trò các trường phổ quát, vì thế còn nhiều lúng túng trong khâu tổ chức và khai triển thực hành. Còn thiếu đội ngũ thầy có kinh nghiệm, thiếu phương pháp chỉ dẫn học sinh nghiên cứu khoa học. Một số bộ phận càn vẫn còn ngại khó và sợ thêm việc nên thiếu sự nồng hậu. Tại địa phương không có trường Đại học nên thiếu hàng ngũ các nhà khoa học, điều kiện để học trò tìm tòi nghiên cứu như phòng thử nghiệm, trọng điểm nghiên cứu… nên đã ảnh hưởng rất lớn đến kết quả và chất lượng các đề tài. Khả năng bộc lộ bằng Tiếng Anh của học sinh còn quá hạn chế nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả tại Hội thi cấp nhà nước. Để hoạt động nghiên cứu khoa học và tổ chức Hội thi khoa học kỹ thuật cho học trò trung học đạt kết quả tốt tỉnh Quảng Trị đã thực hành một số giải pháp sau đây: - Tuyên truyền và phổ quát rộng rãi mục đích và ý nghĩa của Hội thi trong các nhà trường và toàn từng lớp. Phát động trong toàn thể học sinh. - Đưa hoạt động nghiên cứu khoa học và cuộc thi khoa học kỹ thuật vào trong quy trình năm học, xem đây là một trong những nhiệm vụ của năm học. - Ban hành sớm văn bản chỉ dẫn về Hội thi, trong đó nêu rõ, cụ thể và chi tiết quy trình của Hội thi của từng cấp thi. - Thành lập ban chỉ đạo, trong đó Giám đốc Sở là trưởng ban, các trưởng bộ môn là thành viên ban chỉ đạo có nhiệm đôn đốc chỉ đạo bộ môn đưa hoạt động chỉ dẫn học trò nghiên cứu khoa học vào kế hoạch hoạt động của từng bộ môn. Đôn đốc giám sát tiến độ và hiệu quả thực hành ở từng tổ bộ môn trong các nhà trường. - Tổ chức các buổi tập huấn về phương pháp nghiên cứu khoa học cho kiền nòng cốt ở các tổ bộ môn trong các nhà trường. -Tổ chức Hội thảo về hoạt động nghiên cứu khoa học và Hội thi VISEF trong toàn tỉnh, qua Hội thảo trả lời những khó khăn vướng mắc mà các đơn vị gặp phải trong quá trình thực hiện. - Đưa ra quy trình thực hiện một cách cụ thể và chi tiết để cơ sở dễ khai triển. Quy trình thực hành: Gồm 9 bước - Tuyên truyền, phổ biến, phát động, tập huấn nghiên cứu khoa học cho GV, HS, Học tập và nghiên cứu Qui chế Hội thi - Giao nhiệm vụ cho các tổ bộ môn và đay nghiến chủ nhiệm chỉ dẫn và viện trợ học trò, đề nghị cha định hướng những vấn đề thời sự, những vấn đề nãy sinh trong thực tế cần trao đổi nghiên cứu với học trò trong giờ lên lớp. Từ đó giúp học sinh hình thành ý tưởng cho việc tuyển lựa và đăng ký đề tài. - Tổ chức thi ý tưởng sáng tạo, từ đó chọn những ý tưởng tốt, có tính mới, tính sáng tạo để tiếp kiến nghiên cứu. - Duyệt đề cương, duyệt hội đồng khoa học, chọn ra các đề tài để học sinh đấu thực hiện nghiên cứu. - Chuẩn bị các điều kiện để thực hành đề tài. - Cắt cử thân phụ chỉ dẫn thực hiện đề tài, chọn GV nồng hậu, có nhiều kinh nghiệm và có năng lực chuyên môn về lĩnh vực liên can đến đề tài. Yêu cầu đay đả cần hướng dẫn từng thời đoạn một, song song kiểm tra liên tục để điều chỉnh đi đúng hướng. - Chỉ dẫn viết thưa - Chỉ dẫn trưng bày Poster - Tổ chức Hội thi các cấp theo đúng quy trình và thời gian quy định. Kết quả cụ thể qua các Hội thi: - Năm 2011: Năm đầu tiên tổ chức nên Sở hạn chế số lượng đơn vị tham gia, vì thế toàn tỉnh có 25 đề tài đăng ký dự thi với 75 thí sinh trực tiếp tham gia nghiên cứu trong 6 nhóm lĩnh vực. Có 14 đề tài đạt giải cấp tỉnh, Trong đó: Giải nhất: 02; Giải nhì: 03; Giải ba: 02; Giải khuyến khích: 07. Hội thi đã chọn ra được 5 đề tài dự thi cấp Quốc gia và cả 5 đề tài đều đạt giải tại Hội thi nhà nước. - Năm 2012: Toàn tỉnh có 62 đề tài đăng ký dự thi thuộc 6 nhóm lĩnh vực khác nhau đến từ 30 trường THPT và THCS. Có 38 đề tài đạt giải Trong đó: Giải nhất: 05; Giải nhì:08; Giải ba:10; Giải khuyến khích:15. Hội thi đã chọn ra được 5 đề tài dự thi cấp Quốc gia và đã đạt được 06 giải tại Hội thi Quốc gia. Năm 2013: Toàn tỉnh có 75 đề tài đăng ký dự thi thuộc 6 nhóm lĩnh vực khác nhau đến từ 44 trường THPT và THCS. Có 30 đề tài đạt giải Trong đó: Giải nhất: 02; Giải nhì: 04; Giải ba: 11; Giải khuyến khích: 13. Hội thi đã chọn ra được 5 đề tài dự thi cấp Quốc gia. Bài học kinh nghiệm Để hoạt động nghiên cứu khoa học và tổ chức Hội thi khoa học kỹ thuật cho học trò trung học đạt kết quả tốt cần có một số yếu tố sau đây: Vai trò chỉ đạo của Sở GD&ĐT: Ban Giám đốc Sở phải thấy được ý nghĩa thiết thực của Hội thi và kiên tâm để khai triển. Từ đó có chỉ đạo có chỉ đạo cụ thể để cơ sở thực hiện. Phòng GDTrH đóng vai trò quan yếu, cho nên phải là phòng then chốt trong quá trình triển khai và tổ chức Hội thi. Mỗi chuyên viên phòng GDTrH phải là những yếu tố tích cực biết lồng ghép việc khai triển kế hoạch tổ chức Hội thi của Sở vào việc chỉ đạo chuyên môn với bộ môn mình đảm đang để bố của bộ môn đó dự chỉ dẫn học sinh nghiên cứu các đề tài dự thi, đây chính là một trong những hoạt động cụ thể thực hành đổi mới phương pháp dạy học. Ban Giám hiệu các trường phải quan tâm tạo mọi điều kiện cho học trò trong học tập và nghiên cứu, phải chỉ đạo các tổ chuyên môn cử đay nghiến có năng lực hướng dẫn và giúp đỡ học sinh trong quá trình tìm tòi và nghiên cứu các đề tài. Phải tập huấn sớm cho học sinh về phương pháp nghiên cứu Khoa học, để các em có định hướng và phương pháp nghiên cứu ngay từ đầu khi thực hiện đề tài. Hãy đặt niềm tin ở khả năng của học sinh, xác định rằng tổ chức Hội thi để đạt được mục đích về đoàn luyện của kiền và học sinh. Công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức như: xem hình ảnh Hội thi, lồng ghép khai triển hội nghị chuyên môn, dùng CNTT để tuyên truyền về đề tài dự thi. Phải biết huy động và kêu gọi các tổ chức xã hội, phụ huynh học trò tương trợ cho học sinh về vật chất và động viên các em tạo điều kiện tốt nhất để các em thực hành ý tưởng của mình. Khâu tổ chức thi cấp cơ sở: Phải chu đáo: Thành lập Hội đồng khoa học, Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên giám sát quá trình nghiên cứu từng đề tài cụ thể và thành viên đó chịu nghĩa vụ phản biện đề tài. Khâu đánh giá đúng mục đích và ý nghĩa của Hội thi. Chia kế hoạch thành các tuổi nhỏ để thực hiện và dự cuộc thi, điều này giúp cho người tham gia thấy đơn giản và không bị băn khoăn vướng mắc trong qua trình thực hành, đây là nhân tố góp phần tạo nên sự thành công của Hội thi. Ngay nhấc, cổ vũ: như thăm hỏi tiến độ thực hiện, thông tõ những khó khăn, xếp giải, đưa vào đánh giá như đánh giá học trò giỏi. Để các đề tài đi đến thành công, thì cần phải có ý tưởng độc đáo, kết luận vững chắc, phương pháp khoa học, bài bộc lộ rõ ràng và tổ chức tốt, hiểu rõ nền tảng thông báo và có thể giải thích kết quả một cách chắc chắn. Có thể nói rằng Hội thi Khoa Học Kỹ thuật như là chất xúc tác thúc đẩy việc giảng dạy các môn khoa học trong nhà trường, xúc tiến việc đổi mới phương pháp dạy và học trong nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Những kiến nghị đối với Bộ GD&ĐT - Đưa Hội thi vào quy trình và nhiệm vụ niên học, hàng năm tổ chức Hội thi cho học sinh các trường Trung học trên cả nước. - Có những quy định cụ thể về chế độ khuyến khích cho học trò đạt giải và chế độ cho nghiêm phụ chỉ dẫn. - Đưa vào danh mục kinh phí trong ngân sách hàng năm cho hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường phổ biến. Sở Giáo dục & Đào tạo Quảng Trị